Η εκταφή νεκρού και η ανακομιδή των οστών είναι μια διαδικασία που πραγματοποιείται μετά την πάροδο του προβλεπόμενου χρόνου ταφής και απαιτεί σωστό συντονισμό με το αρμόδιο κοιμητήριο.
Για την οικογένεια, πέρα από το πρακτικό μέρος της διαδικασίας, πρόκειται συχνά για μια ιδιαίτερα φορτισμένη στιγμή. Η σωστή ενημέρωση για το πότε πραγματοποιείται η εκταφή, ποια δικαιολογητικά απαιτούνται και ποιες είναι οι επιλογές για τη φύλαξη ή τη μεταφορά των οστών βοηθά ώστε όλα να γίνουν με ηρεμία, σεβασμό και αξιοπρέπεια.
Στο γραφείο τελετών Τελεταί Προμπονά μπορούμε να αναλάβουμε τον συντονισμό των απαραίτητων διαδικασιών και να καθοδηγήσουμε την οικογένεια σε κάθε στάδιο.
Τι είναι η εκταφή νεκρού;
Με τον όρο εκταφή εννοούμε τη διαδικασία κατά την οποία ανοίγεται ο τάφος μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης περιόδου ταφής.
Στην καθημερινή χρήση συναντώνται συχνά οι όροι εκταφή νεκρού, εκταφή οστών και ανακομιδή οστών σαν να έχουν ακριβώς την ίδια σημασία.
Υπάρχει, ωστόσο, μια χρήσιμη διάκριση.
Η εκταφή αφορά το άνοιγμα του τάφου και την ανάσυρση των υπολειμμάτων της σορού. Η ανακομιδή αφορά κυρίως τη συλλογή και μεταφορά των οστών μετά την ολοκλήρωση της αποσύνθεσης.
Ο ισχύων Κανονισμός Λειτουργίας των Κοιμητηρίων του Δήμου Αθηναίων ορίζει συγκεκριμένα την «ανακομιδή νεκρού» ως τη μεταφορά των οστών από τον τάφο, μετά την πλήρη αποσύνθεση του σώματος, ώστε αυτά να φυλαχθούν ή να τοποθετηθούν αλλού.
Μετά από πόσα χρόνια γίνεται η εκταφή νεκρού;
Μία από τις συχνότερες ερωτήσεις των οικογενειών είναι μετά από πόσα χρόνια γίνεται η εκταφή.
Η απάντηση εξαρτάται από το κοιμητήριο και τον κανονισμό του αρμόδιου δήμου. Δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε ότι κάθε κοιμητήριο στην Ελλάδα ακολουθεί ακριβώς την ίδια διαδικασία ή τις ίδιες χρονικές προθεσμίες.
Στα κοιμητήρια του Δήμου Αθηναίων υπάρχουν τάφοι τριετούς χρήσης, οι οποίοι παραχωρούνται για περίοδο τριών ετών και μετά την πάροδο της περιόδου αυτής προβλέπεται η εκταφή.
Επομένως, η γνωστή «τριετία» ισχύει σε πολλές περιπτώσεις στην Αθήνα, αλλά πριν από οποιαδήποτε ενέργεια πρέπει να επιβεβαιώνεται ο χρόνος ταφής και ο κανονισμός του συγκεκριμένου κοιμητηρίου.
Η οικογένεια καλό είναι να μην περιμένει την τελευταία στιγμή. Μόλις υπάρξει ενημέρωση για την επικείμενη εκταφή, μπορούν να γίνουν εγκαίρως οι απαραίτητες συνεννοήσεις και να αποφασιστεί τι θα γίνει με τα οστά μετά την ανακομιδή.
Πώς γίνεται η διαδικασία εκταφής;
Η ακριβής διαδικασία εκταφής νεκρού μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με το κοιμητήριο, τον δήμο και την περίπτωση. Σε γενικές γραμμές, όμως, περιλαμβάνει τον προγραμματισμό της εκταφής με το κοιμητήριο, την υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών, την τακτοποίηση τυχόν προβλεπόμενων τελών και την επιλογή του τρόπου διαχείρισης των οστών μετά την ανακομιδή.
Πριν πραγματοποιηθεί η εκταφή είναι ιδιαίτερα σημαντικό η οικογένεια να έχει αποφασίσει εάν επιθυμεί φύλαξη των οστών σε οστεοφυλάκιο, μεταφορά τους σε άλλο χώρο, τοποθέτηση σε οικογενειακό τάφο όπου αυτό επιτρέπεται, αποτέφρωση ή κάποια άλλη προβλεπόμενη επιλογή.
Την ημέρα της εκταφής ανοίγεται ο τάφος και διαπιστώνεται η κατάσταση της σορού. Εφόσον η αποσύνθεση έχει ολοκληρωθεί, πραγματοποιείται η ανακομιδή των οστών και ακολουθεί η διαδικασία που έχει επιλέξει η οικογένεια.
Η υπηρεσία του εκάστοτε κοιμητηρίου είναι αυτή που καθορίζει τις επιμέρους απαιτήσεις και τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται η διαδικασία.
Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται για την εκταφή;
Τα δικαιολογητικά για την εκταφή νεκρού δεν είναι απαραίτητα ίδια σε κάθε δήμο και κοιμητήριο. Για τον λόγο αυτό πρέπει πάντοτε να επιβεβαιώνονται πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία.
Ενδεικτικά, για τα κοιμητήρια του Δήμου Αθηναίων, ο ισχύων κανονισμός αναφέρει μεταξύ των απαιτούμενων στοιχείων την αστυνομική ταυτότητα ή το διαβατήριο του αιτούντος, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών ή οικογενειακής κατάστασης που αποδεικνύει τη συγγένεια, υπεύθυνη δήλωση όπου απαιτείται, καθώς και τα φορολογικά στοιχεία του αιτούντος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να απαιτείται εξουσιοδότηση ή συγκατάθεση άλλων δικαιούχων.
Επειδή οι απαιτήσεις μπορεί να αλλάζουν ανά περίπτωση, είναι προτιμότερο να γίνεται πρώτα έλεγχος με το συγκεκριμένο κοιμητήριο αντί να συγκεντρώνονται έγγραφα βάσει μιας γενικής λίστας.
Ποιος μπορεί να ζητήσει την εκταφή και ανακομιδή των οστών;
Το ποιος έχει δικαίωμα να ενεργήσει για την εκταφή και τη φύλαξη των οστών καθορίζεται επίσης από τον κανονισμό του εκάστοτε κοιμητηρίου.
Στον Δήμο Αθηναίων, για παράδειγμα, προβλέπεται σειρά προτεραιότητας που ξεκινά από τον επιζώντα νόμιμο σύζυγο και, ελλείψει αυτού, συνεχίζει στους κατιόντες και στη συνέχεια σε άλλους πλησιέστερους συγγενείς. Προβλέπονται επίσης συγκεκριμένες διαδικασίες εξουσιοδότησης όταν υπάρχουν περισσότεροι δικαιούχοι.
Για αυτόν τον λόγο, ειδικά όταν υπάρχουν περισσότεροι συγγενείς ή πρόκειται να γίνει μεταφορά των οστών, είναι χρήσιμο να έχει προηγηθεί έγκαιρη συνεννόηση.
Τι γίνεται αν η σορός δεν έχει αποσυντεθεί πλήρως;
Μερικές φορές κατά την εκταφή διαπιστώνεται ότι η αποσύνθεση της σορού δεν έχει ολοκληρωθεί.
Σε αυτή την περίπτωση δεν πραγματοποιείται κανονική ανακομιδή των οστών και ακολουθείται η διαδικασία που προβλέπει ο κανονισμός του συγκεκριμένου κοιμητηρίου.
Στον Δήμο Αθηναίων, όταν σε τάφο τριετούς χρήσης διαπιστωθεί ότι η σορός δεν έχει αποσυντεθεί πλήρως, προβλέπεται μεταφορά και επανενταφιασμός σε ειδικό χώρο για επιπλέον χρονικό διάστημα. Εφόσον κατά την επόμενη εκταφή η διαδικασία της αποσύνθεσης δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, προβλέπεται περαιτέρω παράταση σύμφωνα με τον κανονισμό.
Πρόκειται για μία περίπτωση που δεν πρέπει να προκαλεί αιφνιδιασμό στην οικογένεια. Οι αρμόδιες υπηρεσίες του κοιμητηρίου ενημερώνουν για τα επόμενα βήματα και για τον νέο χρόνο ανακομιδής.
Μπορεί να δοθεί παράταση ταφής;
Σε ορισμένα κοιμητήρια μπορεί να υπάρχει δυνατότητα παράτασης της ταφής, όμως αυτό δεν αποτελεί αυτόματο δικαίωμα και οι όροι διαφέρουν.
Στον Δήμο Αθηναίων, για παράδειγμα, προβλέπεται υπό προϋποθέσεις δυνατότητα παράτασης μετά την τριετία, με διαφορετικούς περιορισμούς ανά κοιμητήριο και με την καταβολή των προβλεπόμενων δικαιωμάτων.
Εάν η οικογένεια επιθυμεί παράταση, είναι σημαντικό να διερευνήσει τη δυνατότητα αυτή πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία εκταφής.
Τι γίνεται με τα οστά μετά την εκταφή;
Η ανακομιδή οστών δεν ολοκληρώνεται με την εκταφή. Η οικογένεια πρέπει να αποφασίσει πού και με ποιον τρόπο επιθυμεί να διαφυλαχθούν ή να μεταφερθούν τα οστά.
Ανάλογα με το κοιμητήριο και τις διαθέσιμες επιλογές, μπορεί να προβλέπεται φύλαξη σε οστεοφυλάκιο ή οστεοθήκη, τοποθέτηση σε οικογενειακό τάφο, μεταφορά των οστών σε άλλο κοιμητήριο, τοποθέτηση σε χωνευτήριο ή αποτέφρωση των οστών.
Ο Κανονισμός του Δήμου Αθηναίων προβλέπει, μεταξύ άλλων, φύλαξη των ανακομιζόμενων οστών σε οστεοφυλάκια, μαρμάρινες οστεοθήκες, οικογενειακούς τάφους και οικογενειακά οστεοφυλάκια, υπό τις αντίστοιχες προϋποθέσεις.
Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τις επιθυμίες της οικογένειας, τον χώρο ταφής και τις δυνατότητες που παρέχει το συγκεκριμένο κοιμητήριο.
Πόσο κοστίζει η εκταφή νεκρού;
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο κόστος εκταφής νεκρού που να ισχύει σε όλα τα κοιμητήρια.
Το συνολικό κόστος μπορεί να επηρεάζεται από το κοιμητήριο και τον δήμο, τα προβλεπόμενα δημοτικά τέλη, τυχόν παράταση της ταφής, την επιλογή οστεοφυλακίου ή οστεοθήκης, τη μεταφορά των οστών και τυχόν πρόσθετες υπηρεσίες που ζητά η οικογένεια.
Τα τέλη μπορούν επίσης να αναπροσαρμόζονται. Στον Δήμο Αθηναίων, για παράδειγμα, ο κανονισμός παραπέμπει στην εκάστοτε απόφαση περί τελών και δικαιωμάτων, η οποία αναπροσαρμόζεται σε ετήσια βάση.
Για αυτό δεν είναι σωστό να χρησιμοποιείται μια παλαιότερη τιμή ως δεδομένο σημερινό κόστος.
Εκταφή νεκρού στην Αθήνα: τι μπορεί να αναλάβει το γραφείο τελετών
Η διαδικασία της εκταφής περιλαμβάνει αρκετές πρακτικές αποφάσεις και συνεννοήσεις, τις οποίες η οικογένεια δεν είναι απαραίτητο να αντιμετωπίσει μόνη της.
Το γραφείο μας με έδρα το Γαλάτσι, αναλαμβάνει τον συντονισμό διαδικασιών εκταφής και ανακομιδής οστών στην Αθήνα και την Αττική, με άμεση εξυπηρέτηση σε Γαλάτσι, Κυψέλη, Άνω Πατήσια, Μαρούσι και τις γύρω περιοχές.
Ανάλογα με τις ανάγκες της οικογένειας, μπορούμε να βοηθήσουμε με τον προγραμματισμό και τη συνεννόηση για την εκταφή, την καθοδήγηση σχετικά με τα απαραίτητα δικαιολογητικά, την επιλογή και προμήθεια οστεοθήκης, τη μεταφορά των οστών και τον συντονισμό της αποτέφρωσής τους, εφόσον αυτή είναι η επιθυμία της οικογένειας.
Στόχος μας είναι η πλήρης ανάληψη των απαραίτητων διαδικασιών, ώστε όλα να πραγματοποιηθούν με υπευθυνότητα, διακριτικότητα και σεβασμό προς τον εκλιπόντα και την οικογένειά του.
Συχνές Ερωτήσεις για την Εκταφή Νεκρού
Οι διαδικασίες, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, οι προθεσμίες και τα τέλη μπορεί να διαφοροποιούνται ανά δήμο και κοιμητήριο. Για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση απαιτείται επιβεβαίωση με την αρμόδια υπηρεσία.